7 op de 10 zorgverleners vinden sociaal tolk cruciaal om kwaliteit van zorg te bewaken

Tolken zijn cruciaal om elke patiënt recht te geven op kwaliteitsvolle en veilige zorg. Kom op tegen Kanker vraagt daarom aan de Vlaamse regeringsonderhandelaars om sociaal tolken in ziekenhuizen en de eerstelijnszorg structureel te financieren. De oproep krijgt de steun van een brede groep van zorgorganisaties. Ook ruim 7 op de 10 zorgverleners onderschrijven het belang ervan.

Een patiënte uit Guinee wier eierstokken volledig werden weggenomen, terwijl ze dacht dat er enkel een cyste aan de baarmoeder zou worden weggesneden. Of een Berberse dame die onnodige neveneffecten van een chemotherapie ondervond omdat ze de pilletjes voor de nabehandeling foutief innam. Het zijn slechts twee voorbeelden van vermijdbare emotionele en fysieke ongemakken bij patiënten sinds de afschaffing van de financiering voor sociaal tolken in de zorg in 2020. Dat brengt de patiëntenrechten, zoals het geïnformeerd instemmen met een behandeling, fors in gedrang.

'De financiële drempel zorgt er vandaag voor dat zorgverleners een beroep moeten doen op informele tolken zoals - soms minderjarige - familieleden. Zij vertalen de complexe medische info niet altijd correct of volledig', zegt Els Meerbergen, expert kankerzorg bij Kom op tegen Kanker. 'Zorgverleners zoeken hun heil dan weer in vertaalapps, die de nodige nuances niet kunnen meegeven. Dat creëert ruis op de communicatie tussen patiënt en zorgverlener en maakt dat patiëntenrechten niet gegarandeerd zijn.'

7 op de 10 zorgverleners vragende partij

Uit een recent onderzoek van de Universiteit Gent in opdracht van Kom op tegen Kanker blijkt dat ruim 8 op de 10 zorgverleners in de somatische zorg het belangrijk vinden om een sociaal tolk in te zetten om de klachten en informatie van de patiënt goed te begrijpen. Meer dan 7 op de 10 vinden het inzetten van een sociaal tolk heel belangrijk om te zorgen dat de behandeling goed wordt opgevolgd (bijvoorbeeld juiste inname van medicatie, vervolgafspraken nakomen ...).

'Het inzetten van sociaal tolken is vaak essentieel in situaties zoals een slechtnieuwsgesprek, de diagnosemededeling, het bespreken van een ingrijpende behandeling zoals chemotherapie of een gesprek over levenseindebeslissingen', zegt Christel Fontaine, medisch oncoloog UZ Brussel. 'In deze stressvolle situaties valt een patiënt vaak terug op zijn moedertaal, de taal van zijn emoties, en is het moeilijk om het gesprek volledig te volgen in het Nederlands.'

Half miljoen euro per jaar

De vraag naar sociaal tolken bij zorgverleners is opgelopen tot zo’n 11.000  interventies per jaar. Maar Kom op tegen Kanker schat het aantal gesprekken in de somatische zorg waarbij het recht op terugbetaling zou gelden op maximaal 8000 interventies per jaar. Om daartoe te komen, heeft de organisatie vijf criteria uitgewerkt voor dit recht op terugbetaling.

Els Meerbergen, expert kankerzorg bij Kom op tegen Kanker: 'Dat gaat onder andere over evidente zaken - zoals of de patiënt voldoende Nederlands spreekt, maar bijvoorbeeld ook over een inschatting van hoe groot de impact op overleving en levenskwaliteit zou zijn.' Op die manier is er volgens berekeningen van Kom op tegen Kanker een budget van zo’n 510.000 euro per jaar nodig voor sociaal tolken in de zorg.

Kom op tegen Kanker pleit naast de financiering van sociaal tolken voor de sensibilisering van zorgverleners rond het belang van taalondersteuning om kwaliteitsvolle zorg te kunnen bieden. Ook aan anderstalige patiënten die niet voldoen aan de criteria voor een sociaal tolk. Een goed en bestaand beslismodel om te weten welke hulpmiddelen zorgverleners best inzetten is de overheidswebsite communicatiewaaier.be.