Opsporen van baarmoederhalskanker vanaf 2025 via HPV-screening

Vanaf 2025 wordt het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker vernieuwd. Vrouwen tussen 30 en 64 jaar zullen dan om de vijf jaar een uitnodiging krijgen voor een HPV-test. Deze test spoort het virus op dat kanker kan veroorzaken, en is gevoeliger dan de Pap-test die tot nu toe gebruikt werd. Daarmee volgt Vlaanderen nu het advies van de Europese richtlijn naar baarmoederhalskankerscreening. Kom op tegen Kanker is blij met deze nieuwe maatregel. Op deze manier kunnen we meer kanker vermijden en levens redden.

In Vlaanderen krijgen elk jaar ongeveer 350 vrouwen baarmoederhalskanker. Het humaan papillomavirus (HPV) is de oorzaak van 90 % van die kankers. Er bestaan meer dan 100 types HPV; slechts enkele ervan veroorzaken kanker. Bijna iedereen krijgt ooit een HPV-infectie. Het virus is overdraagbaar via intiem en seksueel contact. Dit hoeft niet per se vrijen te zijn; het virus kan ook door huid-op-huidcontact worden overgedragen, vooral in de schaamstreek, maar ook via je handen en vingers. Meestal ruimt ons lichaam het virus na enige tijd vanzelf op. In een kleine minderheid van de gevallen gebeurt dat niet en kan het afwijkingen veroorzaken in de cellen in de baarmoederhals, die op hun beurt kunnen uitgroeien tot kankercellen.  

De vernieuwde test in het bevolkingsonderzoek wijst uit of het virus al dan niet aanwezig is in het lichaam. Alleen als het virus aanwezig is, volgt een test op afwijkende cellen (de Pap-test, zoals het klassieke uitstrijkje genoemd wordt). Dergelijke cellen kunnen voorlopers zijn van kanker. Vroeger werd eerst een Pap-test gedaan en pas indien er afwijkende cellen bleken te zijn, volgde een HPV-test op dat uitstrijkje: die volgorde is nu dus omgedraaid. 

Studies tonen aan dat de HPV-test gevoeliger is, en dus meer opspoort. Daardoor kan de HPV-test de incidentie van baarmoederhalskanker meer doen dalen dan de Pap-test, althans voor vrouwen boven de 30 jaar. Bij de jongere vrouwen (25-30 jaar) is dat niet aangetoond.  

Wat verandert er nu precies vanaf 2025? 

• Voor vrouwen tussen 30 en 64 jaar verandert zowel de test die op het uitstrijkje gebeurt als het aantal jaren dat tussen twee uitnodigingen zit. Zij zullen vanaf hun eerstvolgende uitstrijkje om de vijf jaar een uitnodiging ontvangen voor een HPV-test, in plaats van elke drie jaar nu. Ook deze test wordt op een uitstrijkje uitgevoerd. Dat uitstrijkje wordt op precies dezelfde manier afgenomen als vroeger. Je kunt daarvoor nog steeds zowel bij de gynaecoloog als bij de huisarts terecht.  
• Het risico op het ontwikkelen van afwijkende cellen of kanker na een niet-afwijkende HPV-test is kleiner dan na een niet-afwijkende Pap-test. Bijgevolg kunnen de intervallen tussen de screenings in alle veiligheid worden verlengd tot vijf jaar.  
• Voor vrouwen tussen 25 en 29 jaar blijft de situatie ongewijzigd, zij krijgen een uitnodiging voor een driejaarlijks uitstrijkje met de huidige Pap-test. 

Wat als je al gevaccineerd bent?

Het HPV-vaccin beschermt niet tegen alle HPV-types. Wie gevaccineerd is, kan dus nog altijd baarmoederhalskanker krijgen. Het is daarom belangrijk dat ook vrouwen die gevaccineerd zijn tegen het HPV-virus zich verder laten screenen. 

Biedt de test volledige garantie?

Het uitstrijkje met HPV-test blijft een momentopname en biedt nooit 100 % zekerheid. Ook al zullen in dit vernieuwde bevolkingsonderzoek meer (voorlopers van) tumoren gevonden worden dan voordien, dan nog zullen sommige gemist worden. Heb je klachten in de tussenperiode (bijv. ongewoon bloedverlies), of twijfels, raadpleeg dan je huisarts of gynaecoloog.  
 

Meer info op de site van het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker