Genomische analyse van cel-vrij circulerend DNA voor diagnose, opvolging en therapeutische stratificatie van pediatrische patiënten

Hoewel de overleving bij kinderen met kanker de laatste tijd sterk toegenomen is, blijven de genezingskansen voor kinderen met agressieve tumoren en na ziekteherval bedroevend laag. Onderzoek toont bovendien aan dat er vele ernstige nadelige effecten zijn ten gevolge van de kankerbehandeling, met mogelijks evolutie naar chronische ziekten en/of leer-en groei-achterstand. Om die redenen richt het huidige kankeronderzoek zich in belangrijke mate op nieuwe vormen van behandeling die minder toxisch zijn maar evenwel effectief. De zogenaamde precisiegeneeskunde kan hierbij een oplossing bieden waarbij men gericht zoekt naar fouten in de kankercel waarop men therapeutisch kan ingrijpen met nieuwe medicijnen zonder het normale weefsel te beschadigen. Recente ontwikkelingen in de studie van het erfelijk materiaal (DNA) hebben toegelaten om verschillende types kanker of tumoren in detail te bestuderen en heeft de ontwikkeling van de zogenaamde precisie medicijnen toegelaten en in belangrijke mate gestimuleerd. Studie van het DNA van tumoren wordt momenteel uitgevoerd op een stukje van de tumor dat chirurgisch werd verwijderd, een zogenaamde biopsie. Het nemen van een biopt is echter ingrijpend, pijnlijk en kan risico's inhouden voor de patiënt. Bovendien zijn deze biopsieën meestal erg klein waardoor het beeld van de tumorheterogeniteit die doorgaans aanwezig is vaak onvolledig is. Hierdoor kunnen bepaalde mutaties (genetische veranderingen in het tumor DNA) die belangrijk zijn voor de keuze van behandeling over het hoofd gezien worden. Voor uitgezaaide tumoren (metastasen) is het volledig in kaart brengen van alle aanwezige mutaties in de miljoenen cellen verspreidt doorheen het lichaam zelfs onmogelijk. Samengevat is het huidige genetisch tumoronderzoek beperkt en kunnen belangrijke doelwitten voor therapie over het hoofd gezien worden. De vloeibare biopsie is een nieuwe ontwikkeling in kankeronderzoek die een oplossing biedt voor bovenvermelde tekortkomingen. Onderzoek heeft aangetoond dat in het bloed van patiënten met kanker, DNA circuleert afkomstig van de kankercellen (circulerend tumor DNA, ctDNA). Vandaar dat met spreekt van “liquid biopsy” omdat het bloed (wat vloeibaar is of liquid) toch onderzoek van de tumorcellen toelaat. Dit ctDNA is geschikt voor DNA analyses en biedt heel wat perspectieven voor een snelle, veilige en zeer informatieve genetische analyse zonder invasieve ingreep bij de patiënt. In het voorgestelde onderzoek, wensen we na te gaan wat de mogelijkheden zijn voor het gebruik van vloeibare biopsieën bij kinderen met neuroblastoom, een agressieve tumor van het zenuwweefsel. Na onze initiële veelbelovende resultaten wensen we, mede in een Europees samenwerkingsverband, de techniek verder te testen op accuraatheid en gevoeligheid door vergelijking van DNA resultaten op tumor biopt en ctDNA bekomen uit het bloed alsook eventuele uitgezaaide tumorcellen in het beenmerg, dit zowel bij diagnose als bij ziekteherval. Tevens zullen we de performantie nagaan van deze techniek om de respons op therapie te meten en ziekteherval vroegtijdig op te sporen. We schatten de haalbaarheid van dit onderzoek hoog in met mogelijkheid tot snelle implementatie in de dagelijkse kinderoncologische praktijk.