Promotors:
Kathleen Claes (Ugent)
Project Partners:
Ugent
Budget uitgereikt door Kom op tegen Kanker:
€450.000
Samenvatting
Elk jaar wordt bij ongeveer 1600 Belgen de diagnose van pancreaskanker (alvleesklierkanker) gesteld. Pancreaskanker is één van de dodelijkste kankers. In het beginstadium vertoont pancreaskanker nauwelijks klachten waardoor de kanker vaak te laat en in een vergevorderd stadium wordt opgemerkt. Momenteel is een chirurgische ingreep nodig om de diagnose met zekerheid te stellen, waarbij de arts een stukje pancreasweefsel verwijdert voor laboratoriumonderzoek. Deze ingrijpende methode heeft echter enkele limieten en is gekoppeld aan risico’s voor de patiënt. Daarom is het belangrijk om een veilig en accuraat alternatief te vinden om pancreaskanker op te sporen.
Er is momenteel veel hoop op een nieuwe techniek om kanker te detecteren door middel van een bloedtest: “liquid biopsies”. Meerdere wetenschappelijke studies toonden reeds aan dat in het bloedplasma (vloeibare gedeelte uit bloed zonder bloedcellen en bloedplaatjes) van kankerpatiënten genetisch materiaal van de tumor terug te vinden is. Dit wordt circulerend tumor DNA genoemd (in het Engels: circulating tumor DNA = ctDNA). Dit ctDNA komt in de bloedbaan terecht door het natuurlijk afsterven van kankercellen. Hierdoor kunnen we in het ctDNA dezelfde genetische afwijkingen terugvinden als in de tumor zelf.
In dit project zullen we mutaties (fouten) in het ctDNA opsporen die aan de basis liggen van het ontstaan van pancreaskanker (de zogenaamde “drivermutaties”). Deze drivermutaties leiden tot een verdere opstapeling van fouten in het DNA van kankercellen. Aangezien er in het plasma naast het ctDNA, ook nog DNA terug te vinden is van gezonde cellen, zijn zeer gevoelige technieken nodig om deze fouten op te sporen. In ons centrum hebben we al veel ervaring met deze technieken, maar sommige aspecten willen we verder verfijnen. De eerste stap in dit project bestaat dan ook uit de verdere optimalisatie van deze technieken zodat ze bruikbaar worden om op grote schaal in een ziekenhuis toe te passen.
Uit recent onderzoek is gebleken dat wat we vroeger “junk DNA” (“rommel DNA”) noemden, ook een belangrijke rol kan spelen bij het ontstaan van kanker. Dit kunnen belangrijke doelwitten zijn voor nieuwe therapieën. In dit project zullen we ons richten op specifieke stukken van het junk DNA, namelijk de lncRNAs (long non-coding RNAs). We willen nagaan of er bepaalde lncRNAs afwijkingen vertonen in patiënten met pancreaskanker. Verder willen we evalueren of we deze lncRNAs kunnen gebruiken om te voorspellen of een therapie zal aanslaan en of er een groot risico is op herval.
Samengevat, in dit innovatieve onderzoeksproject willen we een bloedtest ontwikkelen die kan gebruikt worden om tumormerkers in het bloedplasma van pancreaskankerpatiënten te detecteren. We hopen merkers te identificeren die ons in de (hopelijk nabije) toekomst in staat stellen om pancreaskanker in een vroeg stadium te detecteren, die gebruikt kunnen worden bij opvolging van de effectiviteit van de behandeling en/of om herval vast te stellen.
Er is momenteel veel hoop op een nieuwe techniek om kanker te detecteren door middel van een bloedtest: “liquid biopsies”. Meerdere wetenschappelijke studies toonden reeds aan dat in het bloedplasma (vloeibare gedeelte uit bloed zonder bloedcellen en bloedplaatjes) van kankerpatiënten genetisch materiaal van de tumor terug te vinden is. Dit wordt circulerend tumor DNA genoemd (in het Engels: circulating tumor DNA = ctDNA). Dit ctDNA komt in de bloedbaan terecht door het natuurlijk afsterven van kankercellen. Hierdoor kunnen we in het ctDNA dezelfde genetische afwijkingen terugvinden als in de tumor zelf.
In dit project zullen we mutaties (fouten) in het ctDNA opsporen die aan de basis liggen van het ontstaan van pancreaskanker (de zogenaamde “drivermutaties”). Deze drivermutaties leiden tot een verdere opstapeling van fouten in het DNA van kankercellen. Aangezien er in het plasma naast het ctDNA, ook nog DNA terug te vinden is van gezonde cellen, zijn zeer gevoelige technieken nodig om deze fouten op te sporen. In ons centrum hebben we al veel ervaring met deze technieken, maar sommige aspecten willen we verder verfijnen. De eerste stap in dit project bestaat dan ook uit de verdere optimalisatie van deze technieken zodat ze bruikbaar worden om op grote schaal in een ziekenhuis toe te passen.
Uit recent onderzoek is gebleken dat wat we vroeger “junk DNA” (“rommel DNA”) noemden, ook een belangrijke rol kan spelen bij het ontstaan van kanker. Dit kunnen belangrijke doelwitten zijn voor nieuwe therapieën. In dit project zullen we ons richten op specifieke stukken van het junk DNA, namelijk de lncRNAs (long non-coding RNAs). We willen nagaan of er bepaalde lncRNAs afwijkingen vertonen in patiënten met pancreaskanker. Verder willen we evalueren of we deze lncRNAs kunnen gebruiken om te voorspellen of een therapie zal aanslaan en of er een groot risico is op herval.
Samengevat, in dit innovatieve onderzoeksproject willen we een bloedtest ontwikkelen die kan gebruikt worden om tumormerkers in het bloedplasma van pancreaskankerpatiënten te detecteren. We hopen merkers te identificeren die ons in de (hopelijk nabije) toekomst in staat stellen om pancreaskanker in een vroeg stadium te detecteren, die gebruikt kunnen worden bij opvolging van de effectiviteit van de behandeling en/of om herval vast te stellen.
