Precisie preventie in longkanker: naar gerichtere screening van risicogroepen

In België is longkanker de derde meest voorkomende kanker, en is het de kanker met de hoogste mortaliteit. De slechte prognoses is voornamelijk te wijten aan de laattijdige diagnose, door de vaak initieel beperkte symptomen. Dit maakt preventie en vroege detectie cruciaal in de strijd tegen longkanker. Vandaag worden er al verschillende effectieve preventiemaatregelen genomen. Zoals het reguleren van tabak en het verbeteren van luchtkwaliteit. Maar naarmate we longkanker beter ontrafelen, wordt het steeds duidelijker dat er grote verschillen zijn qua longkankerrisico binnen de bevolking. Daarom is het essentieel dat het huidige preventiebeleid zich verder ontwikkelt naar een meer gepersonaliseerde aanpak die rekening houdt met risicofactoren zoals blootstelling aan omgevingsfactoren, geslacht, gezondheidstoestand (bv. het lijden aan COPD of astma), en genetische voorbeschiktheid. Rekening houden met deze risicofactoren maakt het gerichter inzetten van specifieke vroegdetectie maatregelen (zoals CT-screening) mogelijk bij de hoogste risicogroepen. Alvorens deze gepersonaliseerde preventiemaatregelen toe te passen, dient hun effectiviteit voor de volksgezondheid aangetoond te worden. Hiervoor is het essentieel om de risicofactoren binnen een grote en diverse steekproef van de bevolking in kaart te brengen.
Dit project heeft als doel om risicofactoren voor longkanker in de populatie te identificeren om nieuwe preventiestrategieën te evalueren. Hiervoor analyseren we een nationaal cohort van Belgen met frequent voorkomende obstructieve longaandoeningen gezien zij een verhoogd risico hebben op longkanker. Voor deze groep, brengen we de belangrijkste risicofactoren in kaart en identificeren we nieuwe preventiemogelijkheden. Daarboven voeren we een uitgebreide analyse uit op een cohort dat representatief is voor Vlaanderen. Hiervoor hebben we recent de Gezondheidsmonitor opgericht. In dit project rekruteren we 20.000 mensen ouder dan 45 jaar woonachtig in Gent. De deelnemers hun gezondheid, genetica, en omgevingsfactoren (zoals roken, dieet en fysieke activiteiten) worden gemonitord. Verder bouwend op de huidige wetenschappelijke kennis, willen we met dit cohort de bijdrage van genetische voorbeschiktheid (polygenetisch risico) in het voorspellen van kanker evalueren. Daarboven houden we ook rekening met omgevingsfactoren om hun interactie met overerfbare factoren te evalueren.
Met deze bevindingen peilen we de mogelijkheden voor het implementeren van meer preventie en vroegdetectie maatregelen op maat. De resultaten helpen om een wetenschappelijk onderbouwd preventiebeleid te ontwikkelen en huidige preventiestrategieën verder te optimaliseren.