TRANS-IOTA: nieuwe aanknopingspunten in de diagnose van eierstokkanker

Eierstokkanker is een zeer agressieve kanker. Het is de belangrijkste oorzaak van gynaecologische sterfte bij vrouwen. Omdat de klachten van patiënten bij diagnose afwezig zijn of zeer vaag zijn, wordt de ziekte meestal pas in een laat stadium gediagnosticeerd waardoor de overlevingskans laag is. De meerderheid van de patiënten (80%) zal hervallen en uiteindelijk overlijden. Het is duidelijk dat dit anders moet. De verbetering van de diagnose is daarbij een belangrijk beginpunt. Met de huidige diagnostische middelen (waarbij de gynaecologische echografie via de vagina op dit moment de gouden standaard is) is het momenteel niet altijd mogelijk om een goedaardige van een borderline (op de grens tussen goedaardig en kwaadaardig) en van een kwaadaardige eierstokcyste te onderscheiden. Het is ook niet steeds mogelijk om eierstokkanker in een vroeg stadium echografisch te zien als arts. De IOTA (International Ovarian Tumour Analysis) groep van Dirk Timmerman heeft al enorme inspanningen geleverd op weg naar verbetering van de diagnostiek, doch de techniek kan momenteel nog niet altijd goedaardige van kwaadaardige cysten onderscheiden. Nochtans zijn de juiste en vroege diagnostiek twee belangrijke pijlers op weg naar overlevingsverbetering. Het doel van deze studie is dan ook om in het bloed van zowel gezonde vrijwilligers als in dat van patiënten met goedaardige, borderline of kwaadaardige eierstokcysten nieuwe biomarkers te gaan opsporen. Dit zijn “stofjes” in het bloed die zouden moeten verschillen tussen deze vier groepen mensen maar waarvan voor eierstokkanker nog helaas niet veel geweten is. Onze studie zal gelijktijdig inzetten op de detectie van drie soorten “stofjes”: de immuuncellen (die normaal ons lichaam zouden moeten verdedigen tegen indringers, maar bij kanker niet altijd volgens het boekje werken) (onderzoeksgroep An Coosemans), het ctDNA (dit zijn kleine stukjes erfelijk materiaal (DNA) die vrijkomen als een cel kapot gaat) (onderzoeksgroep Ignace Vergote) en eiwitten (onderzoeksgroep An Coosemans). Door in te zetten op deze drie verschillende zaken tegelijkertijd verhoogt de kans op het vinden van een nieuwe biomarker of op een combinatie van hen die zal verschillen tussen de vier groepen patiënten. Tevens zullen we ook deze nieuwe biomarkers proberen te koppelen aan gynaecologisch echografische kenmerken om ook op die manier te proberen de diagnose te verbeteren (Groep Ben Van Calster). Een betere en snellere diagnose zal uiteindelijk resulteren in een toename van de overleving van patiënten omdat alleen zo de mensen sneller en correcter gaan behandeld kunnen worden.